W wydarzeniu udział wzięła Marta Cienkowska, ministra kultury i dziedzictwa narodowego, która wręczyła Medale „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” oraz odznaki „Zasłużony dla Kultury Polskiej” osobom zaangażowanym w ochronę dziedzictwa kulturowego.
To dzięki ludziom, którzy z pasją i oddaniem przekazują tradycje, zwyczaje, język i rzemiosło, nasze dziedzictwo nie ginie, lecz rozkwita w nowych kontekstach. Każdy z wpisów na Krajową listę niematerialnego dziedzictwa kulturowego to opowieść o ludziach, miejscach i wartościach. Opowieść o wspólnocie, która wciąż potrafi działać razem, przekazywać dalej swoje umiejętności i wierzyć, że tradycja jest źródłem siły, a nie ciężarem przeszłości. W imieniu Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego składamy wyrazy uznania wszystkim strażnikom żywego dziedzictwa – depozytariuszom pamięci, tożsamości i kreatywności polskiej kultury –– powiedziała Marta Cienkowska, ministra kultury i dziedzictwa narodowego.
Krajowa lista niematerialnego dziedzictwa kulturowego
Prowadzona od 2013 roku lista jest jednym ze sposobów na ochronę i promocję polskich tradycji, przekazów ustnych, zwyczajów, obrzędów czy wiedzy związanej z rzemiosłem. Decyzję o wpisie na listę podejmuje Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego na wniosek grup, wspólnot i organizacji pozarządowych, czyli depozytariuszy danego elementu dziedzictwa. Obecnie znajduje się na niej 116 wpisów.
Podczas Gali wręczono decyzje o wpisie na listę:
- tradycji Górali Czadeckich,
- wesela Górali Bukowińskich,
- kultury toruńskiego piernika,
- hafciarstwa pałuckiego,
- pokłonów feretronów podczas pielgrzymek na Kalwarię Wejherowską,
- Sobótki w Jastarni,
- umiejętności wykonywania pająków ze słomy, papieru i bibuły na Lubelszczyźnie,
- chodzenia po szczodrokach w Karczmiskach,
- tradycji wykonywania pisanek batikowych na Lubelszczyźnie,
- wykonywania krywulek łemkowskich według tradycji z Komańczy i okolic,
- zabawkarstwa drewnianego ośrodka Łączna – Ostojów,
- wycinankarstwa świętokrzyskiego,
- tradycji tkackich Bodzentyna i okolic,
- procesji z figurami podczas odpustu św. Rocha w Dobrzeniu Wielkim,
- rucznika/rusznyka – bielskiego ręcznika obrzędowego,
- tradycji kulturowych Hazów/Chazów,
- tradycji kulturowych regionu opoczyńskiego,
- hafciarstwa i haftu sieradzkiego,
- pochodu inauguracyjnego Uniwersytetu Jagiellońskiego,
- tradycyjnego malarstwa Zalipia i Powiśla Dąbrowskiego,
- Święta Ogniowego w Żorach,
- Pochodu Gwarkowskiego w Tarnowskich Górach,
- Obchodów Dnia Hutnika i tradycji hutniczych,
- wiślańskiego kolędowania pod oknami,
- warszawskiej pielgrzymki pieszej na Jasną Górę,
- tradycji wykonywania palm wielkanocnych Kurpiów Puszczy Zielonej,
- oklejanki kurpiowskiej z Puszczy Białej,
- tradycji wykonywania ozdób świątecznych z opłatka w Dolinie Liwca,
- tradycji kwestowania na Cmentarzu Stare Powązki w Warszawie jako elementu obchodów Dnia Wszystkich Świętych oraz Dnia Zadusznego,
- procesji Bożego Ciała w Myszyńcu,
- tradycji Wigilii Bożego Narodzenia w Polsce.
» Szczegółowe informacje: https://niematerialne.nid.pl/krajowa-lista-niematerialnego-dziedzictwa-kulturowego/
Krajowy rejestr dobrych praktyk w ochronie niematerialnego dziedzictwa kulturowego
Krajowy rejestr dobrych praktyk jest platformą wymiany doświadczeń oraz inspiracją dla państw-stron Konwencji UNESCO w sprawie ochrony niematerialnego dziedzictwa kulturowego z 2003 r., wspólnot oraz wszystkich zainteresowanych ochroną niematerialnego dziedzictwa kulturowego. Wnioski o wpis do rejestru można składać od 2018 roku w Narodowym Instytucie Dziedzictwa. Obecnie znajduje się w nim 13 praktyk.
Podczas Gali wręczono decyzje o wpisie do rejestru:
- Festiwalu Folklorystycznego „Limanowska Słaza”,
- Konkursu „Palma Kurpiowska” w Łysych,
- Amatorskiego Zespołu Teatralnego z Rozmierzy.
» Szczegółowe informacje: https://niematerialne.nid.pl/niematerialne-dziedzictwo-kulturowe/krajowy-rejestr-dobrych-praktyk/
Odznaczeni medalami i odznakami
Podczas Gali niematerialnego dziedzictwa kulturowego Medalami „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” uhonorowani zostali:
- Złotym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” – prof. Piotr Dahlig, muzykolog, etnomuzykolog i badacz kultury tradycyjnej, związany z Instytutem Muzykologii Wydziału Nauk o Kulturze i Sztuce Uniwersytetu Warszawskiego. W ramach swoich badań rejestrował pieśni, muzykę instrumentalną, wywiady z muzykami ludowymi oraz przedstawienia teatrów wiejskich. Zgromadził ponad 20 tys. nagrań, stanowiących wyjątkowe archiwum polskiego dziedzictwa muzycznego.
- Srebrny Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” – Romana Agnel, tancerka, choreografka i historyczka sztuki. Założycielka oraz dyrektorka jedynego w Polsce Baletu Dworskiego „Cracovia Danza”. Od wielu lat zajmuje się rekonstrukcją polskich tańców narodowych i dawnych tańców dworskich z całej Europy, ze szczególnym uwzględnieniem tańców epoki Renesansu i Baroku.
- Brązowy Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” – Tomasz Nowak, etnomuzykolog i etnochoreolog, doktor habilitowany nauk o sztuce i profesor Uniwersytetu Warszawskiego. Jako badacz, dokumentalista i popularyzator zajmuje się muzyką tradycyjną oraz tańcem Polaków z Wileńszczyzny, Żytomierszczyzny, polskich Karpat, Podkarpacia, Podlasia i Mazowsza. Bada również dzieje oraz formy polskich tańców narodowych i ludowych, popularyzując wiedzę o ich znaczeniu kulturowym.
Odznakami „Zasłużony dla Kultury Polskiej” odznaczeni zostali:
- Beata Syzdół – tkaczka i twórczyni ludowa, kontynuatorka tradycji tkactwa świętokrzyskiego;
- Ewa Sumlińska – instruktorka i twórczyni ludowa, propagatorka opolskiej sztuki ludowej;
- Ewa Szpila – koronczarka i instruktorka oraz członkini Międzynarodowej Organizacji Koronek Klockowych i Igłowych OIDFA;
- Grażyna Konopka – hafciarka i działaczka społeczna, strażniczka tradycji Hazów, uczennica Anny Brzeskot;
- Halina Witkowska – twórczyni ludowa z Kurpi Białych, mistrzyni haftu białokurpiowskiego, oklejanki i plastyki obrzędowej;
- Józef Lewkowicz – artysta ludowy z Nowego Sioła, mistrz drzeworytu płazowskiego i rzeźby bruśnieńskiej;
- Katarzyna Rucka-Ryś – etnolożka, prezeska Towarzystwa Przyjaciół Muzeum Regionalnego „Na Grapie” w Jaworzynce;
- Łukasz Ruch – regionalista i gawędziarz, propagator gwary warmińskiej;
- Małgorzata Bołka – mistrzyni haftu i zdobnictwa pałuckiego;
- Mirosław Delost – historyk, muzyk i animator życia kulturalnego Górali Czadeckich;
- Zofia Dragan – regionalistka, propagatorka tradycji bukowieckich;
- Przemysław Ficek – architekt, folklorysta, multiinstrumentalista i budowniczy instrumentów ludowych;
- Alina Dębowska-Jankiewicz – antropolożka i etnolożka, muzealniczka, animatorka kultury, miłośniczka rękodzieła ludowego z Podlasia.
Źródło informacji: Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, fot. Danuta Matloch/MKiDN
